شهرستان کلیبر: معرفی و ویژگیها
شهرستان کلیبر یکی از مناطق زیبا و تاریخی استان آذربایجان شرقی در شمال غرب ایران است. طبیعت بکر، جاذبههای تاریخی و آبوهوای معتدل کوهستانی باعث شده این شهرستان بهعنوان یکی از مقاصد گردشگری محبوب شناخته شود.
1. موقعیت جغرافیایی
-
موقعیت: کلیبر در شمال شرقی استان آذربایجان شرقی قرار دارد و از شمال با شهرستان خداآفرین و رود ارس (مرز ایران با جمهوری آذربایجان و ارمنستان)، از شرق با استان اردبیل، از غرب با شهرستان جلفا و از جنوب با شهرستانهای اهر و ورزقان هممرز است.
-
فاصلهها: این شهرستان حدود 165 تا 210 کیلومتر (بسته به مسیر) از تبریز، 63 کیلومتری شمال غرب اهر، 222 کیلومتری اردبیل و 812 کیلومتری تهران فاصله دارد.
-
مساحت: 2072 کیلومتر مربع (حدود 4.5 درصد از مساحت استان).
2. جمعیت و ویژگیهای جمعیتی
-
جمعیت: طبق سرشماری سال 1395، حدود 48,833 نفر در این شهرستان زندگی میکنند. جمعیت شهر کلیبر (مرکز شهرستان) در سال 1390 نزدیک به 12,387 نفر بود.
-
زبان و فرهنگ: مردم کلیبر بیشتر به زبان ترکی آذربایجانی صحبت میکنند و اکثریت شیعه هستند. اقلیتهایی مانند پیروان اهل حق نیز حضور دارند.
-
عشایر: کلیبر محل ییلاق عشایر دشت مغان و ارسباران است و فرهنگ عشایری در این منطقه جلوه خاصی دارد.
3. آبوهوا و طبیعت
کلیبر دارای آبوهوای معتدل کوهستانی است؛ تابستانهای خنک و زمستانهای سرد و پربرف دارد. مه غلیظ اغلب کوههای منطقه را میپوشاند.
این منطقه با جنگلهای ارسباران (قرهداغ) و مراتع سرسبز احاطه شده است. جنگلهای ارسباران با وسعت بیش از 70 هزار هکتار بهعنوان ذخیرهگاه زیستکره در یونسکو ثبت شدهاند و تنوع گیاهی و جانوری بالایی دارند. رود ارس از شمال شهرستان میگذرد و چشمههای آبگرم موتاللیق و بالاسا در آن جریان دارند.
4. جاذبههای تاریخی
-
قلعه بابک: مهمترین جاذبه تاریخی کلیبر، دژ بابک خرمدین است که در ارتفاع 2300 متری و در 13 کیلومتری جنوب غربی کلیبر قرار دارد. این قلعه در دوره ساسانی ساخته شد و پایگاه مقاومت بابک در برابر خلافت عباسی بود.
-
قلعه پشتو: در بخش هوراند و بر فراز کوهی با ارتفاع بیش از 3000 متر قرار دارد.
-
قلعه پیغام: در 10 کیلومتری جنوب کلیبر ساخته شده و به پیش از اسلام بازمیگردد.
-
مسجد جامع کلیبر: بنای تاریخی با گنبد بزرگ در مرکز شهر.
-
مقبره شاه قاسم: در نزدیکی روستای خالان قرار دارد و به برادر امام رضا (ع) نسبت داده میشود.
-
پلهای خداآفرین: پلهای تاریخی بر روی رود ارس، با قدمتی از دوره هخامنشی یا صفوی.
-
عمارتهای تاریخی: عمارت تومانیانس و عمارت خان کلیبری از دیگر جاذبههای فرهنگیاند.
5. جاذبههای طبیعی
-
جنگلهای ارسباران با گونههای نادر.
-
پارک جنگلی مکیدی با چشمهها و درختان متنوع.
-
قلعه درهسی، درهای جنگلی در نزدیکی قلعه بابک.
-
منطقه حفاظتشده آینالو.
-
آبشار گلوسنگ که در زمستان یخ میزند.
-
چشمههای آبگرم موتاللیق و بالاسا.
-
سد اولیبان، مناسب برای پیکنیک و کمپینگ.
6. ویژگیهای فرهنگی و اقتصادی
-
سوغات: زغالاخته و انار و گردو
-
صنایع دستی: ورنیبافی و گلیمبافی.
-
غذاها: انواع آش، کباب و خوراکیهای محلی مانند محصولات زغالاخته.
7. تاریخچه
کلیبر در متون تاریخی با نام «بذ» شناخته میشود و پایگاه بابک خرمدین در قیام علیه خلافت عباسی بود. مورخانی چون ابن حوقل و یاقوت حموی نیز آن را ستودهاند.
8. گردشگری و زیرساختها
-
بهترین زمان سفر: بهار و تابستان.
-
دسترسی: تنها از طریق جاده امکانپذیر است.
-
اقامت: هتلها، اقامتگاههای بومگردی و خانههای محلی.
9. جشنوارهها و رویدادها
-
جشنواره زغالاخته هر سال در تابستان.
-
موسیقی عاشیقی و رقصهای محلی.
10. اقتصاد و معیشت
-
کشاورزی و دامداری پایه اصلی اقتصاد.
-
عسل طبیعی محصول مهم منطقه.
-
گردشگری منبع درآمد در سالهای اخیر.
11. چالشها و پتانسیلها
-
-
چالشها: کمبود زیرساخت گردشگری، تبلیغات ضعیف و مشکلات زیستمحیطی.
-
پتانسیلها: وجود قلعه بابک و جنگلهای ارسباران برای جذب گردشگران داخلی و خارجی.
-
